pt, 17 lipca 2026
imieniny: Bogdana i Aleksego
Mendel Orłowski urodził się w Pułtusku w 1880 r. Z pomocą swego teścia M. Grosmana z Ostrołęki otworzył w 1901 r. w Łomży pierwszą ślusarnię mechaniczną.
Zatrudniający kilkudziesięciu robotników zakład zajmował murowany dom z przybudówką przy ulicy Giełczyńskiej 21 wraz z przyległym placem, graniczącym z terenami klasztoru sióstr Benedyktynek. Zgodnie z reklamą prasową z 1925 r. fabryka Orłowskiego nosiła nazwę Odlewnia Żelaza, Fabryka Maszyn i Narzędzi Rolniczych w Łomży.
Produkowała maszyny rolnicze dla średnich i mniejszych gospodarstw. Jej specjalnością były: „maneże wszelkich systemów, młocarnie szerokomłotne, sztyftowe i cepowe, wialnie, sieczkarnie, młynki na razówkę i pytel, brony sprężynowe systemu Osborne’a, oraz noże do sieczkarń bębnowych”. W 1926 r. uroczyście obchodzone było 25-lecie fabryki. Pod koniec lat dwudziestych Orłowski rozszerzył zakres swojej działalności. Został przedstawicielem General – Motors w Polsce na powiaty : łomżyński, ostrowsko-mazowiecki, kolneński i ostrołęcki. Przy pl. Zambrowskim został otwarty Auto-Salon zaopatrzony w samochody ciężarowe i osobowe marki Chevrolet. Orłowski po otrzymaniu obietnicy wsparcia ze strony rządu rozpoczął, w sierpniu 1927 r., budowę drugiej fabryki, która miała zatrudniać od 1500 do 2000 robotników. Do końca roku wybudowano jedną dużą halę, w której w 1928 r. planowano zamontować odpowiednie maszyny. Przez kilkanaście lat Orłowski działał w samorządzie miejskim Łomży. Po wejściu, w 1939 r., do Łomży Rosjan Orłowski został aresztowany z synem Symchą i wywieziony do Mińska. Na Syberię wywieziono też jego żonę Idę, córkę i synową – żonę Symchy. Mendel Orłowski po wojnie powrócił z zesłania i przybył też do Łomży. Następnie w 1946 r. wraz z żoną wyemigrował do Argentyny.
Tam także próbował założyć fabrykę odlewów i części do maszyn. W 1949 r. z żoną wyjechał do Izraela. Mendel Orłowski w Izraelu pracował jako urzędnik w domu handlowym. Zmarł w 1958 r. i został pochowany na cmentarzu w Tel Awiwie.
Prelekcja „Mendel Orłowski przedsiębiorca i społecznik” odbędzie się w piątek 19 czerwca, o godzinie 18:00 w sali edukacyjnej muzeum. Wstęp 3 zł. Będzie też można obejrzeć plenerową ekspozycję zabytkowych maszyn rolniczych, w tym wyprodukowanych w fabryce Orłowskiego oraz wystawę dawnej prasy, obie ze zbiorów Andrzeja Jankowskiego.
Tekst: Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży
Grafika: Alicja Kamieniczna-Adamowska
